Winkelvisie HW

Voor dit verhaal spreken we met Debby Leenen, programmaregisseur van de uitvoeringsorganisatie voor Retail Hoeksche Waard vanuit DZP B.V., en Jan Visser, secretaris van de Stichting Detailhandelsraad Hoeksche Waard. De Detailhandelsraad is het overkoepelende samenwerkingsorgaan waarin ondernemers, overheden en andere betrokken partijen samenwerken aan een toekomstbestendige detailhandel en vitale winkelgebieden in de Hoeksche Waard. De uitvoeringsorganisatie ondersteunt de Detailhandelsraad bij het vertalen van ambities en plannen naar concrete projecten in de verschillende winkelgebieden en kernen. Vanuit die rol begeleidde Debby Leenen het proces waarin de visie samen met ondernemers, inwoners, gemeente en experts tot stand kwam.

Namens RoosRos waren onder andere directeur-architect Sander Ros en architecten Jeroen Beerens en Nikki de Boer bij de ruimtelijke vertaling van het economische onderzoek betrokken.

Van onderzoek naar ruimtelijke toekomst
De aanleiding voor de visie ontstond vanuit een behoefte aan meer richting. Jan Visser vertelt: “Een aantal jaar geleden constateerden we samen met de gemeente dat we niet alleen moesten kijken naar de situatie van vandaag, maar vooral naar de toekomst. Waar wonen straks welke mensen? Welke voorzieningen zijn nodig? En hoe zorgen we ervoor dat onze dorpskernen vitaal blijven?” Om daar antwoord op te geven, werden onderzoeks- en adviesbureau Ecorys en KIR, Kordaat in Ruimte gevraagd om de economische en ruimtelijke uitgangssituatie in kaart te brengen én vooruit te kijken naar het toekomstperspectief.

Het onderzoek combineerde het klassieke kwantitatieve marktonderzoek – zoals vraag en aanbod, koopstromen, marktruimte en branchering – met een kwalitatieve beoordeling van de winkelgebieden. Daarbij is ook gebruikgemaakt van data uit het Randstad Koopstromenonderzoek. “Daarmee hebben we niet alleen gekeken naar cijfers en economische mogelijkheden, maar ook naar de ervaringen en waardering van inwoners van de Hoeksche Waard”, vertelt Wilbert Kroesen van Ecorys. “Dat leverde waardevolle inzichten op in hoe inwoners de verschillende winkelgebieden beoordelen. Juist de combinatie van kwantitatieve gegevens en kwalitatieve beoordelingen gaf een breed beeld van de kansen en uitdagingen per kern.”

Ook de blik van buitenaf werd nadrukkelijk onderdeel van het onderzoek. Ecorys en KIR, Kordaat in Ruimte brachten hun expertise en een brede groep externe experts naar de Hoeksche Waard. Deze experts namen deel aan verschillende schouwdagen, waarbij zij samen met betrokkenen de winkelgebieden en dorpskernen bekeken. “Door mensen met verschillende achtergronden en expertise letterlijk mee te nemen de dorpen in, ontstonden nieuwe inzichten en werden bestaande aannames soms ter discussie gesteld”, aldus Wilbert.

Jorine de Soet van KIR, Kordaat in Ruimte was vanuit haar expertise nauw betrokken bij dit proces. De combinatie van data, lokale kennis en de frisse blik van externe experts vormde de basis voor de volgende stap: hoe kunnen de inzichten uit het onderzoek worden vertaald naar aantrekkelijke, toekomstbestendige dorpskernen?

Daar kwam RoosRos Architecten in beeld. “Ecorys en KIR, Kordaat in Ruimte hebben de economische onderlegger gemaakt. Wij hebben vervolgens onderzocht hoe die toekomst er ruimtelijk uit kan zien”, vertelt Jeroen Beerens. “Hoe kunnen we winkelgebieden aantrekkelijker, leefbaarder en toekomstbestendiger maken? Niet alleen door naar winkels te kijken, maar juist ook naar wonen, ontmoeten, groen, mobiliteit en identiteit.”

Van analyse naar ruimtelijke kansen
Een belangrijk onderdeel van het proces was het bezoeken van alle dorpskernen. Niet alleen kijken naar kaarten en rapporten, maar letterlijk de straat op. Tijdens verschillende schouwdagen werden de winkelgebieden geanalyseerd en gefotografeerd, samen met lokale betrokkenen en experts van buiten de Hoeksche Waard. Daarbij kwamen verschillende thema’s naar voren. De kwaliteit van de openbare ruimte bleek een belangrijke factor in hoe mensen een winkelgebied ervaren. Ook de balans tussen (auto)verkeer en verblijfskwaliteit, de rol van groen en de combinatie van wonen en voorzieningen kwamen regelmatig terug. Jeroen: “Veel dorpskernen hebben meer potentie als ontmoetingsplek dan ze nu benutten. Soms kunnen kleine ruimtelijke ingrepen al een groot verschil maken.”

Als Hoeksche Waarder kent Jeroen de dorpen goed. Die lokale betrokkenheid vormde samen met de frisse blik van buitenaf een belangrijke meerwaarde. “Je kent bepaalde situaties soms zo goed dat je ze niet meer ter discussie stelt. Juist door samen met experts met verschillende achtergronden en een andere blik door de dorpen te lopen, ontdek je nieuwe kansen. Die combinatie zorgde voor goede gesprekken en scherpe keuzes.”

Verkennen, verwerken, verdiepen en verbeelden
Ondernemers, winkeliers en andere betrokkenen kregen nadrukkelijk een rol in het proces. De aanpak van RoosRos bestond uit vier stappen: 1. verkennen, 2. verwerken, 3. verdiepen en 4. verbeelden. Sander Ros: “Na de bezoeken aan de dorpen en gesprekken met betrokkenen (verkennen) werden analyses en eerste ideeën uitgewerkt (verwerken). Tijdens workshops werden deze verder verdiept en aangescherpt en vertaald naar toekomstbeelden per kern. Deze toekomstbeelden zijn vervolgens vertaald naar fraaie kaarten en perspectiefbeelden (verbeelden).”

Debby Leenen benadrukt het belang van die samenwerking: “Ondernemers weten vaak precies waar de kansen en knelpunten liggen. Zij zien dagelijks wat er gebeurt in hun dorp. Door hen actief te betrekken, ontstaat niet alleen meer inzicht, maar ook meer draagvlak.” De samenstelling van de groepen verschilde per kern. Ondernemersverenigingen (BIZ-verenigingen) sloten altijd aan, aangevuld met dorpsraden of andere lokale betrokkenen. Zo ontstond per dorp een beeld dat aansloot bij de eigen identiteit.

Van visie naar uitvoering
De presentatie van de visie aan de gemeenteraad in november 2025 zorgde voor veel enthousiasme. “Dat maak je niet vaak mee”, vertelt Jan. “Er was een raadslid die zei: ‘Zo zou het eigenlijk altijd moeten.”

De visie heeft inmiddels ook een plek gekregen binnen het gemeentelijke beleid. Het document vormt een belangrijke leidraad voor toekomstige keuzes rondom centrumontwikkeling, openbare ruimte en voorzieningen. Volgens Debby is dit traject bijzonder omdat het verder gaat dan een traditioneel onderzoek: “Vaak stopt een onderzoek na een economische en cijfermatige analyse. Hier hebben we juist de stap gemaakt naar “hoe ziet die toekomst er dan uit?” Door het te verbeelden, gaat het verhaal leven. Een beeld zegt meer dan duizend woorden.”

Een nieuwe fase
De volgende stap is om per kern te bepalen welke acties nodig zijn en welke partijen daarbij betrokken moeten worden. Dat betekent samenwerken met ondernemers, vastgoedeigenaren, gemeente en andere betrokken partijen. Sander Ros ziet daarin ook de rol voor RoosRos: “Een visie krijgt pas waarde als deze uiteindelijk werkelijkheid wordt. Door samen met betrokken partijen concrete plannen te maken, kunnen ideeën uitgroeien tot echte verbeteringen in de dorpen.”

Leefbaarheid van de dorpskernen
Volgens Sander draait de toekomst van de Hoeksche Waard niet alleen om winkels. “De succesvolle dorpskernen van de toekomst zijn plekken waar wonen, winkels, voorzieningen en ontmoeten op een gebalanceerde manier samenkomen. Waar ruimte is voor groen, waar fietsers en voetgangers centraal staan en waar de identiteit van ieder dorp zichtbaar blijft.” De kracht van de Hoeksche Waard zit volgens hem juist in die eigenheid. “Het gaat uiteindelijk niet alleen over detailhandel. Het gaat over leefbaarheid. Over plekken waar mensen elkaar blijven ontmoeten en waar de dorpen hun eigen karakter behouden.”

Met deze visie ligt er een gezamenlijk toekomstbeeld. Een beeld waarin economische kennis, lokale betrokkenheid en ruimtelijke kwaliteit samenkomen en waarin de dorpskernen van de Hoeksche Waard klaar worden gemaakt voor de komende generaties.

Benieuwd naar de volledige visie en de toekomstbeelden per kern? Bekijk de Leidraad Toekomstbestendige Winkelkernen Hoeksche Waard.