Marktplaats > Bouwplaats
Verhalen/02 October 2026Wie heeft er niet weleens iets gekocht of verkocht via Marktplaats of Vinted? Als consument zijn we eraan gewend geraakt om producten een tweede leven te geven. Een kast, stoel of jas die we niet meer gebruiken, vindt via een online platform een nieuwe eigenaar. Andersom kiezen we steeds vaker bewust voor een gebruikt product. Het is vaak voordeliger, voorkomt verspilling en we accepteren dat het soms gebruikssporen heeft of wat aandacht vraagt.
Binnen de OntwerpWijzer van RoosRos is toekomstgericht ontwerpen een van de drie pijlers. Vanuit die gedachte kijken we niet alleen naar wat een gebouw vandaag nodig heeft, maar ook naar hoe we grondstoffen en materialen zo lang mogelijk waardevol kunnen inzetten. Architect Mark Boschman laat in dit essay ‘Van Marktplaats naar Bouwplaats’ zien wat er gebeurt als we die gedachte nog een stap verder brengen: niet beginnen met nieuwe materialen, maar met wat er al is.
In de bouw is dat nog niet vanzelfsprekend
In de bouwsector is die vanzelfsprekendheid er nog niet. Hoewel circulariteit binnen RoosRos een belangrijk thema is, ontwerpen en bouwen we nog vaak vanuit de beschikbaarheid van nieuwe materialen. Natuurlijk kijken we bij sloop-nieuwbouwopgaven steeds vaker naar de mogelijkheden om materialen uit bestaande gebouwen te behouden en opnieuw toe te passen. Gevelstenen, houtconstructies, staalprofielen en afbouwmaterialen krijgen daardoor steeds vaker een tweede leven.
Beginnen met wat er al is
Maar de volgende stap dient zich inmiddels aan. Bij nieuwbouwprojecten onderzoeken we nog te weinig welke materialen al beschikbaar zijn. Waarom zouden we niet beginnen met de vraag welke grondstoffen, bouwdelen en producten in de regio vrijkomen, om vervolgens te onderzoeken hoe deze een plek kunnen krijgen in een nieuw ontwerp?
Dat vraagt om een andere manier van denken. Niet eerst een gebouw ontwerpen en daarna de materialen selecteren, maar beschikbare materialen mede richtinggevend laten zijn voor het ontwerp. Net zoals iemand een prachtige tweedehands eettafel koopt en vervolgens zijn interieur daarop afstemt.
Klinkt vanzelfsprekend, maar in de bouw is het nog geen gemeengoed.
Van beperking naar ontwerpkwaliteit
Het door ons ontworpen gebouw Boezem & Co in Oud-Beijerland laat zien dat het wel degelijk kan. Al zes jaar geleden werd hier op inspirerende wijze gewerkt met hergebruikte materialen. Ook elders in Nederland ontstaan steeds meer aansprekende voorbeelden die laten zien dat ontwerpen vanuit bestaande materialen niet leidt tot beperkingen, maar juist nieuwe mogelijkheden en een eigen identiteit oplevert.
Tegelijkertijd wordt het steeds gemakkelijker om deze stap te zetten. Naast materialen die rechtstreeks uit een sloopproject worden geoogst, groeit het aanbod van hoogwaardige hergebruikte producten via leveranciers en bouwmaterialenhandelaren. Hergebruikte bakstenen, houten elementen, staalconstructies en afbouwproducten zijn steeds beter beschikbaar en eenvoudiger toepasbaar binnen reguliere bouwprocessen.
Hergebruik vraagt om samenwerking
Tegelijk moeten we ook realistisch zijn. Hergebruik in de bouw vraagt om zorgvuldigheid. Materialen moeten voldoen aan de actuele eisen op het gebied van veiligheid, kwaliteit, gezondheid en regelgeving. Constructieve prestaties moeten aantoonbaar zijn en producten moeten, waar nodig, gecertificeerd kunnen worden toegepast. Juist daar ligt vaak de uitdaging. De ambitie om materialen een tweede leven te geven is groot, maar de praktische vertaling vraagt kennis, onderzoek en samenwerking. Dat besef is essentieel om circulair bouwen daadwerkelijk op te schalen.
Vanuit onder meer ons partnerschap met werken we samen met ondernemers, overheden en kennisinstellingen aan het versterken van regionale ketens voor hoogwaardig hergebruik. Door vraag en aanbod van materialen beter met elkaar te verbinden, zetten we stappen naar een bouwsector waarin grondstoffen langer hun waarde behouden en hergebruik een vanzelfsprekend onderdeel wordt van het bouwproces.
Durven beginnen met wat er al is
De grootste uitdaging is daarbij niet alleen technisch, maar ook cultureel. We zijn gewend geraakt aan tweedehands producten in ons dagelijks leven, maar in de bouw beschouwen we nieuwe materialen nog vaak als de norm. Terwijl juist hergebruik kansen biedt om grondstoffen te sparen, CO₂-uitstoot te beperken en gebouwen een uniek verhaal mee te geven.
De vraag is daarom niet langer óf hergebruik mogelijk is. Durven we bij de volgende nieuwbouwopgave te beginnen met wat er al is? Wij gaan die uitdaging graag aan. Wie daagt ons uit?
Mark Boschman | Architect-Partner RoosRos Architecten